परिचय

यस वातावरण मापदण्ड शाखाले विगतमा विभिन्न वातावरणीय मापदण्ड विकासका लागि अन्य मुलुकहरुमा अवलम्बन भइसकेका मापदण्डहरुलाई देश भित्र लागू गर्नका लागि प्रारम्भिक अनुसन्धान गर्न सहयोग पु¥याउने कार्य गर्दै आइरहेको छ । यस शाखाले वातावरणसंग सम्बन्धित रासायनिक पदार्थ प्रयोग र ह्याण्डलिङ्ग तथा नाभिकीय विकिरण प्रयोग सम्बन्धी सम्पूर्ण मापदण्ड निर्धारण गर्ने कार्य गर्दछ । हालसम्म देहाय अनुसारका मापदण्डहरु लागू भैसकेका छन् –

वायु गुणस्तर सम्बन्धी राष्ट्रिय मापदण्ड, २०६९

नेपाल सवारी प्रदुषण मापदण्ड,२०५९

औद्योगिक एफ्टल्यूएण्ट सम्बन्धी ३ ओटा निर्देशक मापदण्डहरू

ईटा भट्टा उद्योगबाट निस्कने धुँवा तथा चिम्नीको उचाई सम्वन्धी मापदण्ड

प्रयोगमा आइरहेको सवारी साधनको वायु गुणस्तर सम्वन्धी मापदण्ड

प्रदुषण गर्ने उद्योगहरू सतही पानीमा निष्कासन हुने औद्योगिक एफ्ल्यूएण्ट सम्बन्धी  मापदण्डहरु – १३ ओटा ।

ध्वनीको गुणस्तर सम्वन्धी राष्ट्रिय मापदण्ड, २०६९

सिमेण्ट र क्रसर उद्योगबाट निष्काशन भई हावामा जाने धुलो सम्बन्धी  मापदण्ड

डिजेल जेनेरेटरबाट निष्काशन भई हावामा जाने धुवाँ सम्बन्धी मापदण्ड

औद्योगिक ब्वाइलरको सञ्चालनबाट निष्काशन हुने धुवाँ तथा चिम्नीको उचाइ सम्बन्धी मापदण्ड

उद्देश्यः  विभिन्न वातावरणीय मापदण्ड निर्धारण गर्ने ।

संगठन संरचनाः

सि.डि.इ., ईन्जि.सेवा, मेकानिकल समूह (रा.प.द्वि.,प्रा.) –१

ईन्जिनियर, ईन्जि.सेवा, मेकानिकल समूह , ज.मे. (रा.प. तृ., प्रा.) –१

केमिष्ट, ईन्जि.सेवा (रा.प. तृ., प्रा.) –१

ना.सु. (रा.प.अन.ं प्र.,÷प्रशासन, सा.प्र.)– १

वार्षिक कार्यक्रम, बजेट र तत्काल सञ्चालनमा रहेका कार्यहरु –

नीतिगत निर्णयहरु –

वायु प्रदूषण सम्बन्धी मापदण्डहरु र यससंग सम्बन्धित अन्य व्यवस्था:

१।    टु स्ट्रोक इन्जिन भएका सवारी साधन सम्बन्धी

२।    डिजेलबाट सञ्चालित तीन पांग्रे सवारी साधनको दर्ता खारेजी र वैकल्पिक व्यवस्था

३।    डिजेलबाट सञ्चालित तीन पांग्रे सवारी साधनको दर्ता खारेजी र वैकल्पिक व्यवस्था

४।    नेपाल सवारी प्रदूषण मापदण्ड, २०५६

५।    नेपाल सवारी प्रदूषणमापदण्ड, २०५६ को थप व्यवस्था (एल्.पि.जी.,एन्.जी.,सम्बन्धी)

६।    सवारी साधनहरुबाट हुने वायू प्रदूषण र सवारी साधनको दर्ता तथा प्रतिवन्ध सम्बन्धी व्यवस्था

७।    इँट्टाभट्टा उद्योगबाट निस्कने धुंवा तथा चिम्नीको उचाइ सम्बन्धी मापदण्ड

८।    वायु गुणस्तर सम्बन्धी राष्ट्रिय मापदण्ड, २०६९

९।    नेपाल सवारी प्रदूषण मापदण्ड,२०६९

१०।   सिमेण्ट र क्रसर उद्योगबाट निष्काशन भई हावामा जाने धुलो सम्बन्धी  मापदण्ड, २०६९

११।   डिजेल जेनेरेटरबाट निष्काशन भई हावामा जाने धुवाँ सम्बन्धी मापदण्ड, २०६९

१२।   औद्योगिक ब्वाइलरको सञ्चालनबाट निष्काशन हुने धुवाँ तथा चिम्नीको उचाइ सम्बन्धी मापदण्ड, २०६९

१३।   पेट्रोलमा लगाइएको प्रदूषण शुल्क

औद्योगिक एफल्यूएन्ट सम्बन्धी मापदण्डहरु :

१४।   निर्देशक मापदण्डहरु ३ ओटा तथा विभिन्न उद्योगहरुको औद्योगिक एफल्यूएन्टको घटी बढी सिमा:

• सतही पानीमा पठाइने औद्योगिक एफल्यून्टहरुको घटी बढी सीमा
• सार्वजनिक ढलहरुमा पठाउने औद्योगिक एफल्यूएन्टको घटी बढी सिमा
• संयूक्त फोहर पानी प्रशोधन प्लान्टबाट सतही पानीमा पठाउने औद्योगिक एफल्यूएन्टको घटी बढी सिमा

१५।   उद्योग विशेषको औद्योगिक एफल्यून्टहरुको घटी बढी सीमाः

छाला, उन प्रशोधन, फर्मेन्टेसन, वनस्पति घिउ तथा तेल, पेपर र पल्प, दूध, चिनी, सूती कपडा, साबुन, Surface finishing (Galvanizing and Electroplating), पेन्ट, गैर अल्कोहलजन्य पेय पदार्थ सम्बधी, औषधी उत्पादन गर्ने उद्योगहरुको औद्योगिक एफल्यून्टहरुको घटी बढी सीमा

अन्य मापदण्ड तथा व्यवस्थाहरु

१६।   पुरानो धातु, कपडा,तथा प्लाष्टिक पैठारी गर्दा स्वीकृति लिनेबारे व्यवस्था

१७।   उद्योगले पैठारी गर्ने बाहेक अन्य व्यापारिक फर्म, व्यक्ति वा संस्थाले पुरानो धातु पैठारी गर्ने सम्बन्धमा

१८।   ओजोन तहको संरक्षण सम्बन्धी व्यवस्था

१९।   प्लाष्टिक झोला नियमन तथा नियन्त्रण निर्देशिका, २०६८

२०।   ध्वनीको गुणस्तर सम्वन्धी राष्ट्रिय मापदण्ड, २०६९

प्रकाशन -

वातावरणीय मापदण्ड तथा सम्बन्धित सुचनाहरुको संगालो ।