परिचयः

नेपालले गत जुन १२, १९९२ मा ब्राजिलको रियो द जेनेरियोमा भएको वातावरण र दिगो विकास सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रिय सम्मेलनमा जलवायु परिवर्तनको लागि संयुक्त राष्ट्र संघीय महासन्धि (UNFCCC) मा हस्ताक्षर गरेको थियो । UNFCCC ले नेपाललाई मिति ३१ जुलाई १९९९ बाट यस महासंघमा समावेश गर्यो ।

वातावरण जोगाउन जापानको क्योटो शहरमा UNFCCC अन्तर्गत सबै पक्ष राष्ट्रहरुको सम्मेलनमा क्योटो प्रोटोकल तयार गरी त्यसलाई अवलम्बन गर्ने प्रतिवद्धता जनाए अनुरुप नेपालले पनि आवश्यक सरकारी प्रक्रियाहरु पुरा गरी ११ डिसेम्बर १९९७ बाट यसलाई अंगालेको छ । नेपालमा क्योटो प्रोटोकलको अवधारणा १४ डिसेम्बर २००५ देखि कार्यान्वयनमा आएको छ ।

क्योटो प्रोटोकलको अनुसूची १२ मा स्वच्छ विकास संयन्त्रको अवधारणा अगाडि सारिएको छ । यो अवधारणाबाट अनुसूची १ मा रहेका नेपाल लगायतका देशहरुले वातावरणमा रहेको कार्बन न्यूनीकरण गर्ने आयोजनाहरु निर्माण गरेर Certified Emission Reduction (CER) को बिक्रिबाट दिगो विकासको लक्ष्य हासिल गर्न सक्ने छन् । यसरी कार्बन व्यापारबाट दिगो विकासको लक्ष्य हासिल गर्न स्वच्छ विकास संयन्त्र (Clean Development Mechanism) शाखाको स्थापना भएको हो ।

उद्देश्यः

सिमित प्राकृतिक स्रोत साधनको उचित प्रयोगका साथै वैकल्पिक उर्जाको प्रवद्र्धनबाट हरित गृह ग्यासको उत्सर्जनमा कमि ल्याई जलवायु परिवर्तनको असरहरु न्यूनीकरण गर्नु र सर्व साधारण जनताको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन सहयोग पुर्याउनु ।

कार्यक्षेत्रः

१) कार्वन व्यापारमा निजी क्षेत्रलाई आकर्षण गर्न, गराउँन नीति तथा कार्यनीतिको तर्जुमा तथा कार्यान्वयन गर्ने, गराउने ।

२) कार्वन व्यापार सम्बन्धी कार्यहरुको प्रवद्र्धन तथा अनुगमन एवम् मूल्याङ्कन लगायतका कार्यहरु गर्ने, गराउने।

३) कार्वन व्यापार सम्बन्धी जनशक्ति विकासको लागि गोष्ठी, कार्यशाला तथा तालिमको आयोजना गर्ने, गराउने।

४) नेपाललाई फाइदा हुने क्षेत्रमा कार्वन व्यापार सम्बन्धमा Certified Emission Reductions (CERs) or Verified Emission Reductions (VERs) निकाल्ने तरिका -Methodologies_ तयार नभएको अवस्थामा ति तरिकाको विकास गर्ने, गराउने ।

५) कार्वन व्यापार सम्बन्धी कार्यहरु प्रवद्र्धन गर्न तोकिएको राष्ट्रिय प्राधिकरण -Designated National Authority, DNA_ को प्रारम्भिक कार्य तथा स्वच्छ विकास संयन्त्र सम्बन्धी आयोजनाहरुको स्वीकृति प्रक्रिया सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

६) कार्वन व्यापारको प्रक्रियालाई सरलीकृत वनाउँदै यसबाट नेपाललाई बढी फाइदा गराउन अन्य कार्यहरु गर्ने, गराउने ।

७) हरितगृह ग्याँसको उत्सर्जन न्यून गर्न आवश्यक प्रविधि, प्रक्रिया, ज्ञान र सीपको सङ्कलन एवं प्रविधि हस्तान्तरण सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

संगठन संरचनाः

१) सि.डि.ई, रा.प.द्धि – १

२) शाखा अधिकृत, रा.प.तृ – १

३) कृषि अर्थ विज्ञ रा.प.तृ – १

बार्षिक कार्यक्रम र बजेटः

१) CDM को PIN PDD स्वीकृत गर्ने (बजेट) रु.१,५०,०००।–

२) CDM सम्बन्धी क्षमता अभिवृद्धि गर्ने (बजेट) रु. १,५०,०००।–

प्रकाशनहरुः

CDM को PIN र PDD स्वीकृति प्रक्रिया बारे जानकारी गराउने ब्रोसर ।